Prof. Dr. Enver İhtiyar · Hasta Bilgi Föyü
Yağ bezesi mi, kist mi? Ciltteki şişlikler ve hangi doktora gidilir
Halk arasında “yağ bezesi” denilen şişlikler aslında farklı şeyler olabilir: cilt altındaki yumuşak yağ dokusu birikimi (lipom), cilt kisti ya da yüzdeki küçük sarımsı kabarıklıklar. Çoğu zararsızdır; yine de yeni fark edilen her şişliğin bir hekime gösterilmesi önerilir.
Lipom: gerçek “yağ bezesi”
Lipom, cilt altında büyüyen yumuşak, yağlı bir şişliktir. Elle bastırıldığında yumuşak ve esnek hissedilir, deri altında hafifçe kayabilir, genellikle ağrısızdır ve yavaş büyür. Boyutu bezelye tanesinden birkaç santimetreye kadar değişebilir. En sık omuz, göğüs, kol, sırt, kalça ve uyluklarda görülür; alın gibi başka bölgelerde de çıkabilir. Lipomlar zararsızdır ve çoğu zaman çıkarılmaları gerekmez.
Cilt kisti: halk arasında “yağ kisti”
Cilt kistleri deri altında yuvarlak, çoğu zaman sıvı veya iltihap içeren şişliklerdir; bazılarının ortasında küçük, koyu bir nokta görülür. Yavaş büyürler ve bezelyeden küçük boyuttan birkaç santimetreye kadar olabilirler. Baş, yüz, boyun, göğüs ve sırtta sık görülürler. Epidermoid kist ve saçlı deride görülen pilar kist bazen “sebase kist” olarak da adlandırılır. Cilt kistleri kanser değildir ve bulaşıcı değildir. Mikrop kaparsa ağrılı ve kızarık hale gelebilir.
Yüzdeki küçük sarımsı kabarıklıklar
Orta yaş ve üzerindeki kişilerde alın ve yanaklarda görülen, 3 milimetreye kadar küçük sarımsı kabarıklıklar çoğu zaman yağ bezlerinin büyümesidir (sebase hiperplazi). Zararsızdır ve sağlık açısından tedavi gerektirmez; ancak bazı cilt kanserleriyle karışabildiği için bir hekime gösterilmesi uygundur. Yüzdeki küçük beyaz kabarcıklar ve sivilce benzeri yakınmalar da dahil olmak üzere bu tür lezyonlar cilt hastalıkları (dermatoloji) uzmanının alanıdır.
Hangi bölüme, hangi doktora gidilir?
Cilt altında ele gelen, yumuşak ya da yuvarlak şişlikler (lipom ve cilt kistleri) genel cerrahi tarafından değerlendirilebilir ve gerektiğinde çıkarılabilir. Yüzdeki küçük kabarıklıklar, sivilce benzeri lezyonlar ve ciltteki renk değişiklikleri için ilk başvuru yeri dermatolojidir. Emin değilseniz aile hekiminiz sizi doğru bölüme yönlendirebilir.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Vücudunuzda yeni bir şişlik fark ettiğinizde hekime gösterin. Şişlik ağrılı, kızarık veya dokununca sıcaksa, sert ve yerinden oynamıyorsa ya da büyüyorsa değerlendirilmesi özellikle önemlidir. Cilt altındaki şişlikler nadiren daha ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir; hekim çoğu zaman muayeneyle ne olduğunu anlayabilir, emin olunamazsa ultrason gibi bir görüntüleme isteyebilir.
Tedavi: ne zaman ve nasıl çıkarılır?
Sorun yaratmayan lipom ve kistlerin tedavisi gerekmez. Büyüyen, ağrı yapan, bulunduğu yer nedeniyle günlük yaşamı etkileyen ya da görünüm nedeniyle rahatsız eden şişlikler çıkarılabilir. Çıkarma işlemi çoğunlukla bölgesel uyuşturma (lokal anestezi) ile yapılır ve iyileşince küçük bir iz kalır. Çıkarılan doku, ne olduğunun kesinleşmesi için laboratuvara (patolojiye) gönderilebilir. Mikrop kapmış kistlerde önce antibiyotik tedavisi gerekebilir. Kist çıkarıldıktan sonra başka bölgelerde yeni kistler oluşabilir.
Sık sorulan sorular
Hayır. Cilt kistini sıkmayın: patlarsa mikrop kapabilir, zaten iltihaplıysa enfeksiyon yayılabilir. Lipom ise yağ dokusundan oluştuğu için sıkmakla geçmez.
Cilt altında ele gelen lipom ve kistlere genel cerrahi bakar; gerektiğinde lokal anesteziyle çıkarılır. Yüzdeki küçük kabarıklıklar ve sivilce benzeri lezyonlar için dermatolojiye başvurulur.
Lipomlar zararsızdır. Ancak sert olan ve yerinden oynamayan, büyüyen ya da ağrılı, kızarık ve sıcak bir şişlik mutlaka hekime gösterilmelidir; cilt altındaki şişlikler nadiren daha ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir.
Çıkarılması gerekiyorsa işlem çoğunlukla bölgesel uyuşturma (lokal anestezi) ile yapılır ve iyileşince küçük bir iz kalır. Çıkarılan doku gerekirse patolojik incelemeye gönderilir.
Orta yaş ve üzerindeki kişilerde alın ve yanaklarda görülen küçük sarımsı kabarıklıklar çoğu zaman yağ bezlerinin büyümesidir (sebase hiperplazi). Zararsızdır; bazı cilt kanserleriyle karışabildiği için bir dermatoloğa gösterilmesi uygundur.
Eskişehir’de yağ bezesi (lipom) ve cilt kisti değerlendirmesi
Genel cerrahi profesörü Prof. Dr. Enver İhtiyar, yağ bezesi (lipom) ve cilt kisti konusunda başvuran hastaları Eskişehir Tepebaşı’ndaki muayenehanesinde değerlendirir. 1988–2019 yılları arasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak çalıştı; 2015–2017 yıllarında aynı fakültenin dekanlığını yürüttü. Randevu, Google Takvim üzerinden online olarak ya da telefon ve WhatsApp ile alınabilir.
Kaynak: NHS – Lipoma, NHS – Skin cyst, DermNet – Sebaceous hyperplasia. Kaynak metin kopyalanmamış, içerik özgün ve özetleyici biçimde hazırlanmıştır.
Değerlendirme için randevu alın
Yakınmalarınızı ve mevcut tetkiklerinizi hekim değerlendirmesiyle görüşmek için randevu seçeneklerini inceleyebilirsiniz.